🌱 Hal-hazırda geni modifikasiya olunmuş (GMO) çiyələk növləri varmı?
✅ Qısa cavab:
Xeyr, hal-hazırda kommersiya məqsədilə geniş şəkildə yetişdirilən GMO çiyələk növləri mövcud deyil.
Yəni marketlərdə və ya bağlarda rast gəlinən çiyələklərin əksəriyyəti GMO deyil, amma… bəzi istisnalar və tədqiqat mərhələsində olan nümunələr mövcuddur.
🔬 GMO çiyələk üzərində aparılan elmi tədqiqatlar
Elm adamları son illərdə çiyələyin:
- donmaya dözümlülüyünü artırmaq,
- xəstəliklərə qarşı müqavimətini gücləndirmək,
- raf ömrünü uzatmaq (tez xarab olmaması)
məqsədilə genetik modifikasiya üzərində işlər aparıblar.
Məsələn:
- Norveçdə və Kanadada aparılan tədqiqatlarda donmaya davamlı balıq geni (antifreeze protein) çiyələk genomuna əlavə edilmişdi.
- ABŞ-ın bəzi universitetlərində göbələk xəstəliklərinə qarşı davamlı GMO çiyələk prototipləri yaradılıb.
⚠️ Amma bu növlər hələlik tədqiqat və laboratoriya səviyyəsindədir — kommersiya satışına və kütləvi əkinə buraxılmayıb.
🍓 Marketlərdə satılan və təsərrüfatlarda yetişdirilən çiyələk GMO-durmu?
Xeyr. Hal-hazırda:
- Dünyada (o cümlədən ABŞ, Kanada, Avropa, Türkiyə və Azərbaycan kimi ölkələrdə) kommersiya məqsədilə yetişdirilən çiyələk növləri GMO deyil.
- Bu növlər daha çox seleksiya yolu ilə (yəni təbii sortların çarpazlaşdırılması ilə) əldə olunur.
- Məsələn: Albion, Camarosa, Elsanta, Festival, Sweet Charlie kimi populyar çiyələk sortları GMO deyil.
✅ GMO ilə seleksiya (hibrid) arasındakı fərq:
| GMO (genetik modifikasiya) | Seleksiya / Hibrid |
|---|---|
| Genetik material laboratoriyada dəyişdirilir (gen əlavə edilir və ya silinir) | Fərqli sortlar təbii və ya süni tozlanma ilə çarpazlaşdırılır |
| Süni, qeyri-təbii dəyişiklikdir | Təbii üsulla yetişdirilir |
| Hal-hazırda çiyələk üçün kommersiyada istifadə olunmur | Çiyələyin əsas istehsalı seleksiya sortları ilə aparılır |
📌 Nəticə:
- GMO çiyələk elmi səviyyədə mövcuddur, amma satışda və ya bağlarda yetişdirilən növlər arasında yoxdur.
- Hazırda istifadə olunan çiyələk sortları hibrid və seleksiya yolu ilə əldə olunmuşdur.
- GMO çiyələk gələcəkdə istisna olaraq ortaya çıxa bilər, amma hazırda bu ticarət dövriyyəsinə daxil edilməyib.
81 dəfə cəmi, 1 dəfə bu gün baxılıb
